على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

680

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و بىنوا گشتن و درماندن . و ف م . اسير گرفتن . بيخسته ( bixaste ) ص . پ . درمانده و عاجز . و بىنوا و بىنصيب . بيخسته ( bixaste ) ا . پ . برده . و اسير . و محبوس . بيخشت ( bi - xoct ) ا . پ . هر چيزى كه از بيخ بركنده باشند مانند درخت و جز آن . بىخطا ( bi - xat ) ص . پ . بىسهو و بىگناه . بن‌خطر ( bi - xatar ) ص . پ . بىخوف و بىبيم . و محفوظ . و بىزيان و بىضرر . بيخ‌كن ( beyx - kan ) ص . پ . از بيخ بركننده . و غارتگر . وا . حاكم و قاضى . بيخ‌كنى ( beyx - kani ) ا . پ . استيصال و از ريشه بركنى . بيخلوش ( bixluc ) ا . پ . ريم آهن . بىخواب ( bix b ) ص . پ . بيدار و هوشيار . بيخوابى ( bi - x bi ) ا . پ . بيدارى . و هوشيارى . بيخواست ( bi - x st ) م ف . پ . بدون اراده . و بىخواست خدا : بدون مشيت خدا . بيخوانى ( bi - x ni ) ا . پ . بىلذتى . بيخواهش ( bi - x hec ) م ف . پ . بىاراده و بىميل . و بىمقصود و بىقصد . بى خود ( bi - xod ) ص . پ . بىحواس . و گذشته از خود . و خارج شدهء از حالت خود . و به حالت وجد درآمده . و آشفته و شوريده . و مجنون و ديوانه . و بىحس . و ياوه و لغو و بيهوده و بيهوده‌گوى . و بىخود شدن ف ل . : مدهوش شدن و از هوش رفتن . و حرف بىخود زدن : لغو گفتن . بىخودانه ( bi - xod ne ) م ف . پ . بطور بيخودى . و بطور ديوانگى . بى خود بى خود ( bixod - bixod ) م ف . پ . از روى ديوانگى . و از روى بىفكرى . بيخودى ( bi - xodi ) ا . پ . وجد . و آشفتگى . و ديوانگى . و شوريدگى و مدهوشى . بيخوروخواب ( bi - xoro - x b ) ص . پ . آنكه نه مىخورد و نه مىخوابد . و مرتاض و رياضت‌كش . بىخوف ( bi - xavf ) ص . پ . بىترس و بىوهم و بىبيم . بىخوفى ( bi - xavfi ) ا . پ . بىترسى و بىبيمى . و امنيت . بىخويش ( bi - xeyc ) و بىخويشتن ( bi - xeyctan ) ص . پ . بى خود و بيهوش . و شوريده و ديوانه . و بىمحبت . بيخه ( bixe ) ص . پ . ضعيف و ناتوان . و زبون . بىخيال ( bi - xi l ) ص . پ . بىفكر و بىانديشه و غافل . و م ف . غفلة و على الغفلة . و بدون اراده و بدون قصد . بيخيله ( bixile ) ا . پ . خرفه . بيد ( bayd ) م . ع . باد بودا و بيدا و بيادا و بوادا و بيودا و بيدودة . مر . بواد ( bav d ) . بيد ( bayd ) ص . ع . طعام بيد : طعام ردى و هيچ‌كاره . بيد ( bayda ) ع . اسمى است مبنى بر فتح هميشه ملازم ان ( enna ) . و استعمال مىشود بمعنى غير مانند نحن الاخرن السابقون بيد انهم . و بمعنى على مانند انه كثير المال بيدانه بخيل . و بمعنى من اجل مانند انا افصح من نطق بالضاد بيد انى من قريش . بيد ( bid ) ع . ج بيداء ( bayd ' ) . بيد ( bid ) و ( beyd ) ا . پ . درختى كه بتازى صفصاف گويند . و موش و كرمكى كه كاغذ و پارچه‌هاى پشمين را مىخورد و تباه مىسازد . و ص . بيهوده و بىفايده . وا خ . نام ديوى كه با رستم در مازندران جنگ كرد . و بيدخام : شاخهء سبز . و بيد سرخ و يا بيد طبرى : قسمى از درخت بيد . و بيد مجنون : قسمى از درخت بيد كه شاخه‌هاى آن سرنگون است . و بيد مشك : نيز قسمى از درخت بيد كه گلش بغايت خوش‌بو و در آغاز بهار اول گلى است كه بدست مىآيد . و بيدوش ص . لرزان يعنى لرزنده مانند برگهاى سفيدار كه باندك بادى مىلرزند . بيد ( bid ) و ( beyd ) پ . كلمهء امر بمعنى بويد و باشيد . بيد ( beyd ) ا . پ . علم و دانش . و ا خ . نام كتاب احكام دين هندويان . بيداء ( bayd ' ) ا . ع . بيابان . ج : بيد ( bid ) - بر خلاف قياس و القياس بيداوات . و ا خ . زمينى هموار ما بين مكه و مدينه . بيداد ( bid d ) ص . پ . كسى كه داد نمىكند و ظلم و ستم مىنمايد و ظالم و ستمگر . و متعدى . و نيز ا . : ظلم و تعدى . و ا خ . نام شهرى در تركستان . بيدادپيشه ( bid d - peyce ) و بيداد كيش ( bid d - kic ) ص . پ . ظلم‌كننده و ستم‌كننده . بيدادگر ( bid d - gar ) و بيدادمند ( bid d - mand ) و بيدادوند ( bid d - vand ) ص . پ . ستمگر و متعدى و ظالم . بيدادگرى ( bi - d d - gari ) و بيدادى ( bi - d di ) ا . پ . ظلم و تعدى و ستم و زبردستى . و بىقانونى . بيدار ( bid r ) ص . پ . كسى كه در خواب نباشد و بىخواب . و هوشيار . و متنبه . و ا . لهو و بازى . و بيدار داشتن ف م .